NHỮNG QUY ĐỊNH & TIÊU CHUẨN VỀ THI HOA HẬU Ở MỸ
Nước Mỹ được biết đến như là một quốc gia tổ chức nhiều cuộc thi hoa hậu nhất thế giới, nhưng việc tổ chức thì luôn diễn ra tốt đẹp và thành công, ngoại trừ một vài sự cố nhỏ như lỗi của MC… và gần như không thấy phản ứng tiêu cực gì từ phía khán giả, công luận về vấn đề tiêu chuẩn dự thi của thí sinh như ngoại hình, nhan sắc, trình độ kiến thức…, hay khiếu nại gì về cách chấm điểm của ban giám khảo, cách thức tổ chức cuộc thi của ban tổ chức… Những thành công này phần lớn nhờ những quy định rõ ràng, chi tiết trong Bộ Quy chuẩn về tổ chức thi hoa hậu do Tổ chức Hoa hậu Mỹ (Miss America Organization) ban hành.
Miss America Organization (MAO) là một tổ chức phi lợi nhuận (non-profit organization) được lập ra để hướng dẫn các cuộc thi hoa hậu trên toàn liên bang và ở tất cả các tiểu bang, bao gồm các đảo và vùng lãnh thổ Mỹ. Việc quản lý thi hoa hậu của MAO thông qua các quy định do tổ chức này ban hành để hướng dẫn về các điều kiện, tiêu chí, tiểu chuẩn để một cuộc thi hoa hậu được tổ chức như về ban tổ chức, ban giám khảo, hệ thống thang điểm, tiêu chuẩn dự thi của thí sinh…
Trái ngược lại với Việt Nam, các cuộc thi hoa hậu ở Mỹ không được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật liên bang hay tiểu bang, mà được hướng dẫn theo Bộ quy chuẩn do MAO ban hành; trong khi đó, các cuộc thi hoa hậu ở Việt Nam, cho dù có mục đích thương mại hay phi thương mại, đều được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật, mà cụ thể là Quy chế Tổ chức thi Hoa hậu, Hoa khôi, Người đẹp được ban hành kèm theo Quyết định số 87/2008/QĐ-BVHTTDL ngày 20 tháng 12 năm 2008 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Bộ Quy chuẩn do MAO ban hành chỉ nêu ra các yêu cầu, tiêu chí tối thiểu và không mang tính rành buộc; do vậy, các ban tổ chức thường phải soạn thảo thể lệ cuộc thi theo hướng cụ thể hóa, chi tiết hơn để phù hợp với mục đích, tình hình thực tế của mỗi cuộc thi hoa hậu. Mặc dù các ban tổ chức có thể soạn thảo thể lệ cuộc thi với những tiêu chuẩn, yêu cầu thấp hơn Bộ Quy chuẩn của MAO, nhưng thường là họ sẽ không làm như vậy, vì sẽ làm giảm đi uy tín, giá trị của cuộc thi hoa hậu do họ tổ chức, bởi vì uy tín của MAO rất cao và Bộ Quy chuẩn do họ ban hành được đánh giá là chuẩn mực và được phố biến, áp dụng rộng rãi trong các kỳ thi hoa hậu ở Mỹ. Thông thường, ban tổ chức các cuộc thi hoa hậu tại Mỹ thường soạn thảo và ban hành thể lệ cuộc thi theo hướng chi tiết, chặt chẽ, tiêu chuẩn, yêu cầu cao hơn so với những nội dung trong Bộ Quy chuẩn của MAO.
Bộ Quy chuẩn của MAO về thi hoa hậu chứa nhiều quy định, tuy nhiên, bao hàm các nội dung chính yếu sau đây:
Về ban tổ chức, MAO hướng dẫn, hỗ trợ ban tổ chức trong việc soạn thảo những thể lệ, cách thức tổ chức một cuộc thi hoa hậu tùy theo mục đích chính của mỗi cuộc thi.
Về ban giám khảo, MAO đề xuất những tiêu chí, điều kiện để ban tổ chức lựa chọn thành viên ban giám khảo cho phù hợp với mục đích cuộc thi hoa hậu, ví dự như trong cuộc thi hoa hậu đại dương với mục đích chính là bảo vệ môi trường biển, đại dương, thì thành viên ban giám khảo phải có kiến thức, hiểu biết về vấn đề này...
Về mục đích cuộc thi, ban tổ chức các cuộc thi hoa hậu phải nêu rõ trong thể lệ cuộc thi về mục đích chính của cuộc thi hoa hậu, và có thể thêm một số mục đích phụ, và phạm vi cuộc thi nên tập trung xung quanh mục đích chính của cuộc thi, ví dụ như trong cuộc thi hoa hậu đại dương với mục đích là đề cao ý thức bảo vệ môi trường biển, thì các câu hỏi trong phần vấn đáp nên xoay quanh các về đề ý thức, biện pháp bảo vệ môi trường biển, chứ không nên đưa ra những câu hỏi “lạc đề”...
Về tiêu chuẩn dự thi của thi sinh, có thể thấy:
Về giới tính, đối với những cuộc thi hoa hậu phổ biến, thí sinh phải có giới tính nữ tự nhiên, có nghĩa là được sinh ra là nữ, và không phải có được giới tính nữ do chuyển giới. Như vậy, có thể thấy là người chuyển giới thì không đủ điều kiện để được tham gia dự thi. Những người có hình thức cơ thể là nữ, nhưng vẫn chưa xác định được giới tính cụ thể, ví dụ như người đồng tính, thì cũng không được tham gia. Tuy nhiên, nếu cuộc thi dành cho những người chuyển giới, thì điều kiện để thí sinh tham gia phải là người chuyển giới, ví dụ như các cuộc thi hoa hậu chuyển giới...
Về tình trạng hôn nhân, thì tùy thuộc và mục đích từng cuộc thi, và do ban tổ chức soạn thảo thể lệ cụ thể. Ví dụ như trong những cuộc thi hoa hậu thông thường như Miss USA, Miss Universal… thì điều kiện là thí sinh phải là người độc thân, chưa bao giờ kết hôn, không có con cái…; còn như ở cuộc thi hoa hậu quý bà (Miss lady), thì điều kiện về tình trạng hôn nhân có thể không rành buộc như những cuộc thi hoa hậu nêu trên…
Về độ tuổi tham gia, tùy theo mục đích của từng cuộc thi, ban tổ chức sẽ quy định độ tuổi tham gia cụ thể, ví dụ như cuộc thi hoa hậu Đại Dương, thì độ tuổi yêu cầu là 18 -26; hay hoa hậu Quý bà, thì độ tuổi 30 - 45…
Về trình độ học vấn, tuy mục đích cuộc thi, ban tổ chức có thể quy định trình độ tối thiểu là tốt nghiệp phổ thông trung học; hay đang học đại học, cao đẳng, hay đã tốt nghiệp đại học...
Những cuộc thi tôn vinh cái đẹp như cuộc thi hoa hậu, người mẫu… có mục đích về những chủ đề tốt đẹp, nhân bản nhân sinh nào đó, và thường là sẽ uyển chuyển, linh hoạt theo từng hoàn cảnh, điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể; vậy nên, nếu bị điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật, thì sẽ tạo ra sự cứng nhắc, kém linh hoạt, không theo kịp sự thay đổi của cuộc sống xã hội. Chính vì vậy, nước Mỹ không có văn bản pháp luật nào, kể cả của liên bang hay tiểu bang, điều chỉnh về việc thi hoa hậu như ở Việt Nam chúng ta. Thay vì vậy, nước Mỹ họ khuyến khích và hỗ trợ các tổ chức phi lợi nhuận được lập ra, như MAO chẳng hạn, để hướng dẫn về việc thi hoa hậu. Làm được như vậy, các cuộc thi hoa hậu ở Mỹ sẽ quản lý và tổ chức hiệu quả hơn rất nhiều.
Không như nước Mỹ, Việt Nam chúng ta ban hành văn bản pháp quy để điều chỉnh về việc thi hoa hậu, cụ thể là Quyết định số 87 (QĐ87) nêu trên của Bộ VH-TT-DL.
Quyết định số 87 này được ban hành vào cuối năm 2008 2 có nội dung rất đơn giản, ngắ gọn, và cũng không thấy có hướng dẫn nào kèm theo sau đó. Vậy nên, có thể nói các tiêu chí, điều kiện, tiêu chuẩn nêu ra trong QĐ87 này có lẽ đã “lỗi thời” và “gò bó”, nhưng vẫn có hiệu lực bắt buộc thực hiện đối với các cuộc thi hoa hậu được tổ chức vào thời điểm cuối năm 2017 này, và các cuộc thi khác trong tương lai. Đây chính là một điều bất cập của việc điều chỉnh bằng văn bản pháp luật đối với những cuộc thi hoa hậu của Việt Nam.
Chính vì lo sợ các hệ lụy từ việc vi phạm pháp luật trong công tác tổ chức, ban tổ chức các cuộc thi hoa hậu tại Việt Nam chỉ đặt ra các tiểu chuẩn tối thiểu, gần như “bê” nguyên Điều 5 và 6 của QĐ87 vào thể lệ cuộc thi mà gần như không dám theo các tiêu chuẩn thí sinh dự thi nào khác. Việc này đã làm giảm đi rõ rết ý nghĩa và chất lượng, giá trị, biến tướng của các cuộc thi hoa hậu, dẫn đến các hệ lụy như bị khán giả phản đối, khiếu nại, tố cáo ban tổ chức, ban giám khảo… Ví dụ cụ thể là trong cuộc thi Hoa Hậu Đại Dương vừa qua, ban tổ chức gần như “bê” nguyên nội dung Điều 5 của QĐ87 vào thể lệ để làm tiêu chuẩn dự thi của thí sinh.
Vậy nên, thay vì phải điều chỉnh bằng văn bản pháp luật, nhà nước cần khuyến khích và hỗ trợ thành lập các tổ chức phi lợi nhuận để hướng dẫn về thể lệ, quy chế cuộc thi hoa hậu, thì sẽ tạo ra sự chủ động sáng tạo trong công tác tổ chức, từ đó sẽ mang đến hiệu quả, giá trị thiết thực cho những cuộc thi hoa hậu hiện nay. Từ đó, công tác tổ chức, quản lý việc thi hoa hậu ở Việt Nam sẽ được hiệu quả và thống nhất hơn, chứ không “bát nháo” như tình hình hiện nay, khi mà mỗi nơi tổ chức mỗi kiểu, các ban tổ chức mạnh ai nấy làm theo ý riêng của mình.
Nguồn: Tuong Hua
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét