Tiếp theo vụ “made in…” của Khaisilk, có nhiều bạn đã liên lạc hỏi về các điều kiện (tiêu chuẩn) như thế nào để một sản phẩm được phép ghi “made in …” trong nhãn hiệu hàng hóa (trademark) của họ, vì nhiều bạn đã research, tra cứu các quy định pháp luật Việt Nam tương ứng nhưng vẫn không thấy có quy định nào đề cập tới việc hướng dẫn các ghi “made in…” này.
Như các bạn đã biết, cụm từ “made in…” được sử dụng trên nhãn mác sản phẩm để chỉ dẫn địa lý, nguồn gốc xuất xứ quốc gia của một sản phẩm, và những hướng dẫn như vậy thường là thuộc quy định luật áp dụng, mà cụ thể là thường do cơ quan hành pháp ban hành. Những cơ quan hành pháp thường có thẩm quyền ban hành hướng dẫn này như cơ quan hải quan, cơ quan thuế, cơ quan quản lý thương mại (như bộ công thương, bộ thương mại)... tùy theo tổ chức bộ máy hành chính của mỗi quốc gia.
Việc sử dụng cụm từ “made in…” trên nhãn mác sản phẩm là thuộc thẩm quyền lãnh thổ quốc gia nơi hàng hóa được bán ra. Bởi vậy, mỗi quốc gia sẽ có những quy định, chính sách hướng dẫn riêng về tiêu chuẩn, điều kiện để hàng hóa được phép sử dụng cụm từ nay trên nhãn mác của nó.
Trong phần này, mình xin phép được phân tích các quy định của luật pháp Hoa Kỳ về các tiêu chuẩn để được ghi cụm từ “made in USA” lên nhãn mác (label) của sản phẩm.
Ở Mỹ, cơ quan có thẩm quyền ban hành các tiêu chuẩn và hướng dẫn ghi cụm từ “made in USA” lên label của sản phẩm là Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC), và bộ quy tắc được này được gọi là “FTC’s Made in USA Policy”. Theo quy định của FTC, tất cả hàng hóa được bán hay quảng cáo tại thị trường Mỹ đều phải ghi rõ quốc gia xuất xứ (C/O Country of Origin) của nó. Hàng hóa nếu đủ điều kiện theo tiêu chuẩn Mỹ thì được phép ghi là “Made in USA”, còn nếu không đủ điều kiện này thì phải ghi quốc gia xuất xứ của nó theo sau cụm từ “made in…” hay “products of…”
Theo quy định của FTC, để một sản phẩm được ghi cụm từ “Made in USA” lên label của nó, thì sản phẩm này phải thỏa mãn TẤT CẢ các tiêu chuẩn sau đây:
Hàng hóa này phải được bán ra, quảng cáo trên lãnh thổ liên bang Mỹ, bao gồm tất cả các tiểu bang và các đảo thuộc vùng lãnh thổ Mỹ như Guam…
Tỷ lệ nội địa hóa của hàng hóa phải chiếm tỷ lệ TOÀN PHẦN hoặc GẦN NHƯ TOÀN PHẦN (all or virtually all) của hàng hóa đó.
Khẩu chế tạo, sản xuất, lắp ráp cuối cùng để có một sản phẩm hoàn chỉnh phải được thực hiện trên lãnh thổ Mỹ.
Tỷ lệ nội địa hóa của hàng hóa phải chiếm tỷ lệ TOÀN PHẦN hoặc GẦN NHƯ TOÀN PHẦN (all or virtually all) của hàng hóa đó.
Khẩu chế tạo, sản xuất, lắp ráp cuối cùng để có một sản phẩm hoàn chỉnh phải được thực hiện trên lãnh thổ Mỹ.
“Hàng hóa được bán ra trên lãnh thổ liên bang” được hiểu là các hàng hóa được bản theo hình thức bán sỉ hoặc bán lẻ và đầu sử dụng cuối là người tiêu dùng Mỹ. Hàng hóa có thể được bán theo hình thức bán hàng truyền thống hay là bán qua mạng.
“Hàng hóa được quảng cáo trên lãnh thổ liên bang Mỹ” được hiểu là những hàng hóa có thể đang hiện diện trên lãnh thổ Mỹ và cũng có thể là không, tuy nhiên đã có quảng cáo trên lãnh thổ Mỹ nhắm vào khách hàng Mỹ. Hình thức quảng cáo có thể là trên báo giấy, online, TV show…
“Tỷ lệ nội địa hóa của hàng hóa phải chiếm tỷ lệ TOÀN PHẦN hoặc GẦN NHƯ TOÀN PHẦN (all or virtually all) của hàng hóa đó” được hiểu là tỷ lệ các nguyên vật liệu, bộ phận, công đoạn… hình thành nên sản phẩm được sản xuất, chế tạo toàn bộ tại Mỹ (all), hay là chiếm tỷ lệ gần như toàn phần (virtually all), và thường theo thực tiễn áp dụng, thì tỷ lệ được xem là virtually all là thường từ 75% trở lên.
Tuy nhiên, cách tính tỷ lệ nội địa hóa của một sản phẩm để được ghi “Made in USA” không đơn thuần chỉ là con số các phần cấu thành sản phầm như đơn vị khối lượng, đơn vị số lượng, mà phải được tính theo cách chuẩn xác và khoa học hơn. FTC đã áp dụng cách tính tỷ lệ nội địa hóa theo giá thành sản phẩm, hay còn gọi là chi phí sản xuất của sản phẩm (costs of goods sold). Theo cách tính này, nếu phần chi phí để sản xuất ra một sản phẩm chiếm tỷ lệ từ 75% (virtually all) trở lên là xuất phát từ những chi phí sản xuất của các phần trong nội địa Mỹ, thì sản phẩm đó được xem là virtually all và được phép ghi “Made in USA. Lấy ví dụ như chiếc áo thun sản xuất tại Mỹ và được gắn nhãn “Made in USA” thì tất cả các chi phí sản xuất của nó (costs of goods sold) như phí mua sợi vải, phí in ấn, phi gia công, hay lương trả cho công nhân… tính gộp lại, thì trong đó phải có ít nhất 85% chi phí đầu vào là xuất phát từ các chi phí các phần cấu thành chiếc áo thun từ nội địa Mỹ. Chi phí của các bộ phận cấu thành của chiếc áo thun như sợi vải, màu,... được hiểu là giá mua vào của các phần đó.
Tỷ lệ 75% nội địa hóa của một sản phẩm được gắn “made in USA” chỉ là một trong những yếu tố để FTC đánh giá tính virtually all của sản phẩm đó thôi.
“Khâu chế tạo, sản xuất, lắp ráp cuối cùng để có một sản phẩm hoàn chỉnh phải được thực hiện trên lãnh thổ Mỹ” được hiểu là việc thục hiện khâu cuối cùng này phải có ý nghĩa và chiếm một tỷ lệ tương đối lớn trong tổng giá thành của sản phẩm, ví du như là mua vải lụa cuộn về Mỹ, cắt ra, và gia công để làm thành chiếc khăn tay… Việc đơn giản chỉ mua chiếc khăn lụa đã được gia công thành sản phẩm hoàn chỉnh từ China, sau đó đưa về Mỹ, cắt bỏ nhãn “made in China” sau đó gắn nhãn “made in USA” vào thì KHÔNG được xem là “Khâu chế tạo, sản xuất, lắp ráp cuối cùng để có một sản phẩm hoàn chỉnh phải được thực hiện trên lãnh thổ Mỹ”, và do vậy, sản phẩm khăn lụa này không thể gắn nhãn “made in USA” được. Ví dụ điển hình là sản phẩm điện thoại Iphone của Apple, vì có khâu lắp ráp cuối cùng được thực hiện ở China, nên nó phải được gắn nhãn “made in China” hay là “assembled in China”.
Theo quy định của FTC, hầu hết hàng hóa tại Mỹ đủ tiêu chuẩn để được gắn nhãn “Made in USA” có thể lựa chọn gắn nhãn cụm từ này hay không gắn cũng được, và mặc nhiên được hiểu là “được làm ở Mỹ - Made in USA). Tuy nhiên, theo FTC, những sản phẩm thuộc ngành công nghiệp xe hơi (bao gồm cả xe gắn máy), dệt may, len sợi, và da thuộc bắt buộc phải gắn nhãn “Made in USA”.
Đối với hàng hóa nhập trừ nước ngoài và bán tại thị trường Mỹ, FTC quy định buộc phải gắn nhãn nguồn gốc quốc gia, như “Made in…” hay là “Products of…”
Như vậy, theo quy định của FTC về việc nhãn xuất xứ nguồn gốc sản phẩm được bán ở thị trường Mỹ, thì có 04 nội dung bắt buộc phải tuân theo, đó là (1) Các loại hàng hóa bắt buộc phải gắn nhãn xuất xứ nguồn gốc quốc gia, bao gồm một số chủng loại hàng hóa được sản xuất tại Mỹ theo bắt buộc trên, và các chủng loại hàng hàng nhập khẩu vào Mỹ. Cụm từ được dùng để gắn là “made in…” hay “products of…”; (2) các chủng loại hàng hóa được sản xuất tại Mỹ, nhưng không cần gắn nhãn “made in USA”, nhưng vẫn được hiểu ngầm là “được làm tại Mỹ”; (3) Những điều kiện, tiêu chuẩn để một sản phẩm được gắn nhãn “made in USA” hay được xem là “được làm tại Mỹ”; và (4) 02 cụm từ sử dụng bắt buộc là “made in…” và “Products of…” thay thế ngang bằng cho nhau.
Như vậy, theo quy định của FTC về việc nhãn xuất xứ nguồn gốc sản phẩm được bán ở thị trường Mỹ, thì có 04 nội dung bắt buộc phải tuân theo, đó là (1) Các loại hàng hóa bắt buộc phải gắn nhãn xuất xứ nguồn gốc quốc gia, bao gồm một số chủng loại hàng hóa được sản xuất tại Mỹ theo bắt buộc trên, và các chủng loại hàng hàng nhập khẩu vào Mỹ. Cụm từ được dùng để gắn là “made in…” hay “products of…”; (2) các chủng loại hàng hóa được sản xuất tại Mỹ, nhưng không cần gắn nhãn “made in USA”, nhưng vẫn được hiểu ngầm là “được làm tại Mỹ”; (3) Những điều kiện, tiêu chuẩn để một sản phẩm được gắn nhãn “made in USA” hay được xem là “được làm tại Mỹ”; và (4) 02 cụm từ sử dụng bắt buộc là “made in…” và “Products of…” thay thế ngang bằng cho nhau.
Do vậy mới thấy là có một số sản phẩm được bán tại thị trường Mỹ những không đáp ứng các tiêu chuẩn trên, ví dụ như nơi sản xuất cuối cùng, tỷ lệ nội địa hóa....thì bắt buộc họ phải gắn nhãn nguồn gốc xuất xứ quốc gia,và cụm từ sử dụng bắt buộc là “made in…” hay “Products of…”; tuy nhiên, mặc dù các sản phẩm này không đủ tiêu chuẩn để được gắn “made in USA” nhưng nó có thể được lắp ráp tại Mỹ, hay là thành phần nguyên liệu có một phần xuất xứ từ Mỹ, hay được thiết kế bởi công ty ở Mỹ, thì nhà sản xuất thường gắm kèm theo các cụm từ như “assembled in…”, “designed by…”, “packaged in…”, packaged by…” … nhằm mục đích làm tăng giá trị của sản phẩm dựa theo uy tính của công ty, của thương hiệu. Ví dụ rõ nhất là sản phẩm Iphone của apple được bán ở Mỹ.
Như vậy, chỉ có các cụm từ “made in…”, và “products of…” là bắt buộc sử dụng, còn các cụm từ khác như liệt kê trên đây là không bắt buộc, và việc lựa chọn sử dụng là tùy thuộc vào doanh nghiệp căn cứ trên quá trình sản xuất thực tế của sản phẩm.
Như phần trên đã nêu, việc hướng dẫn và định ra tiêu chuẩn để ghi nhãn “made in…” hay “products of…” là thuộc thẩm quyền của mỗi quốc gia. Do vậy, có thể Trung Quốc học có bộ quy tắc riêng, và Việt nam cũng có bộ quy tắc hướng dẫn, các tiểu chuẩn riêng về cách ghi nguồn gốc xuất xứ quốc gia cho sản phẩm “made inVietnam”. Hướng dẫn về tiểu chuẩn và cách ghi “made in Vietnam” cho hàng hóa được làm tại Việt nam có lẽ nằm đâu đó trong các thông tư hướng dẫn của cơ quan chức năng như Bộ Công Thượng, Bộ Thượng mại… và việc tra cứu này xin nhận được sự chỉ giáo của các anh chị em chuyên gia pháp lý Việt Nam.
Mong các anh chị em đóng góp thêm ý kiến, xin chân thành cảm ơn.
Nguồn: Tuong Hua
NHÂN VỤ KHAISILK TÌM HIỂU THÊM Ý NGHĨA GIỮA CÁC CỤM TỪ “MADE IN”, “PACKAGED IN”, “ASSEMBLED IN”, PRODUCTS OF”. “PROCESSED BY”...
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét